रुसमा साताव्यापी बृहत साहित्यिक समारोह आयोजना हुने । यो समाचार म आफैले लेखेको थिएं । तर, यसमा मेरो पनि सहभागिता हुन्छ, यो सोच दिमागमा थिएन । समयक्रममा मेरो सहभागिता हुने निश्चित भयो । त्यसैले ६ जुन २००९ देखि १२ जुन २००९ सम्मको साताव्यापी साहित्यिक कार्यक्रममा भाग लिन हामी ४ जुनदेखि १५ जुनसम्म रुस यात्रामा रह्यौ ।

यो यात्रा निकै अविस्मरणीय थियो । यात्रामा नेपालबाट बरिष्ठ साहित्यकारद्धय डा. गोविन्दराज भट्टराई, डा. ध्रुवचन्द्र गौतम, फोटो पत्रकार किरणमान चित्रकार र म चार जना थियौ । टोलीमा सहभागी चार जना सबै फरक फरक विद्यामा क्रियाशील थियौ । डा. भट्टराई अंग्रेजी सहित्यमा विशेष दख्खल राख्नु हुन्थ्यो। साथै उहाँ साइबर पुस्ता र साइबर साहित्यमा पनि विशेष रुची राख्नुहुन्थ्यो । मस्कोमा प्रस्तुतीका लागि उहाँले दुई कार्यपत्र साथै लैजानु भएको थियो ।  डा. गौतम नेपाली आख्यान विद्याका शिर्ष पुरुष। नेपाली भाषाको सिर्जनामा उहाँको योगदान अतुलनीय थियो । उहाँ नेपाली आधुनिक साहित्यमा आख्यान विषयक कर्यपत्रका साथ हुनुहुन्थ्यो । यता फोटो पत्रकार चित्रकार आफ्ना बाजेले जंगलबहादुरको बेलायतयात्रामा खिचेका तस्वीरसहित तीन पुस्ते तस्वीर लिएर यात्रामा हुनुहुन्थ्यो भने म पछिल्लो पुस्तामा फस्टाउंदै गरेको अनलाइन पत्रकारिताका विषयमा एउटा सानो कार्यपत्रसहित थिए।

हाम्रो यात्राका लागि राजमार्ग निर्माणमा गैरआवासीय नेपाली संघ, अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज मस्को, फ्री नेपाल डट कम, नारी निकुञ्ज रुस, जनमैत्री विश्वविद्यालय छात्र संघ, रुस नेपाल उद्योग व्यापार संघ, नेपाली खेलकुद समाज रुसलगायतका संस्था जुटेका थिए । उनीहरु अघि अघि राजमार्ग निर्माणमा अहोरात्र सक्रिय थिए । हामी पछि पछि यात्रामा थियौ । कसैले भन्यो, पाँच दशकअघि महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले गर्नुभएको साहित्यिक यात्रापछि लामो समयको अन्तरमा भएको यो बृहत यात्रा हो । यो यात्रालाई महाकवि देवकोटाको तास्कन्द सम्मेलनसँग पनि दाँजियो ।

साताव्यापी कार्यक्रममा सम्मान, अन्तरक्रिया, साहित्यिक यात्रा, साँस्कृतिक यात्रा, भेटघाट, छलफलजस्ता विषयसूची थिए । यो विदेशमा हुन लागेको एउटा सामूहिक प्रयास थियो । करिब ६ सय नेपाली रहेकोमा झण्डै सतप्रतिशतको सहभागितामा हुने कार्यक्रम निश्चय नै ऐतिहासिक थियो ।

हामी ४ जुनको बिहानी सुर्योदयसँगै मस्को उत्रेका थियौ । मस्को निकै चिसो थियो । तर, अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज मस्को शाखाका अध्यक्ष एवं फ्री नेपाल डट कमका प्रधानसपादक डा. मधुकृण श्रेष्ठ, गैरआवासीय नेपाली संघ रुसका अध्यक्ष डा. मणिराज पोखरेल, एनआरएन रुसका सदस्य गोविन्दप्रसाद गौतम, अनेसास रुसका कोषाध्यक्ष डिल्ली खरेल सुमन र सचिव दामोदर बस्यालको न्यानो स्वागतले चिसो आफै तातोमा परिणत भएछ।

रुस यात्रा मेरो पहिलो विदेश यात्रा । केही उत्सुकता, केही जिज्ञासा र केही त्रास मसँगैसँगै थिए । यो यात्रा मेरा लागि एउटा अविस्मरणीय थियो । यसलाई अविस्मरणीय बनाउने केही पात्रहरु अहिले पनि स्मृतिमा सलबलाइरहेका छन् । कति मुर्त रुपमा मानसपटलमा छन्, कति अमुर्त रुपमा मीठो स्मृतिका छालहरुका रुपमा।

स्मृतिको समुद्रमा असंख्य छटाहरु सल्बलाइरहेका छन् । त्यो यस आलेखले मुर्त आकार पाएछ भने पोखिएलान् । तर, यहाँ केही छिटाहरु मात्र उल्लेख हुनेछ । स्मृतिमा मीठो अनुभूति बनेर बसेका सम्झनाहरु ओझेल पर्लान् त्यही डरले टिपोट गरेको हुँ ।

रुस यात्रा हाम्रो टोलीमा संलग्न चारै जनाको पहिलो गन्तव्य । यसले पनि उत्साह र उत्सुकतामा समानता थियो । ४ जुन अपरान्ह अनेसास रुसका अध्यक्ष एवं फ्री नेपाल डट कमका प्रधानसम्पादक मधु माधुर्य, अनेसासकै सचिव दामोदर बस्यालसँग हामी मस्को सयर गर्न निस्कियौ । साथमा रुसी चालक बोरिस थिए । निकै हँसिला । नेपालीसँगको बाक्लै संगतमा परिसकेका रहेछन् । त्यसैले उनी नेपालीजस्तै थिए । उनी रुसमा निकै चलाख मानिने समुदायका सदस्य हुन् भन्ने कुरा हामीलाई कसैले बतायो ।

नेपालीसँगको संगतले उनी हामीसँग काठमाडौको खबर सोध्न चाहेजस्तो देखिन्थे । त्यसो त हामी पनि उनीसँग मस्कोको बारेमा धेरै जानकारी लिन चाहन्थ्यौ । तर, त्यो सम्भावना थिएन । उनी रुसी भाषाबाहेक नजान्ने र हामी रुसी भाषा जान्दै नजान्ने । उनी भन्दै थिए नेपाली खारसो -नेपाली राम्रो), काठमाडौ खारसो, शम्भु खारसो । उनी नेपाली, काठमाडौ र शम्भु रिजाल राम्रा छन् भनिरहेका थिए । भन्न त उनी धेरै खोज्दै थिए तर शब्दले साथ दिइरहेको थिएन ।

यतिबेला मैले भाषाका कारण भएका केही दुर्दान्त घटनाहरु सम्झे । मैले पत्रकारिताको प्रारम्भिक चरणमा केन्द्रीय कारागारको रिपोर्टिङ्ग गर्ने अवसर पाएको थिएँ । त्यहाँ दुई जना तामाङ दाजुभाइ १३/१३ वर्ष जेल सजाय भोगिरहेका थिए । उनीहरुले बताएअनुसार एक दिन सिन्धुपाल्चोकस्थित आफ्नो गोठमा गाई लडेर मरेछ । उनीहरुले जातीय परम्पराअनुसार गाईको मासु खाएछन् । तर, उनीहरुलाई \'दिन लागेको\' । कसैले गाई मारेको उजुरी दिएछ । नेपालमा गाई मार्नु र भाइ मार्नुलाई बराबर सजाय हुने कानुन छ नै । उजुरीको आधारमा प्रशासनले उनीहरुलाई पक्राउ गरी चौतारा पुराएछ । उनीहरुसँग बयान लिइयो । प्रशासनले सोध्यो, \'तिमीहरुले गाई मारेर खाएको हो ?\' उनीहरुले भनेछन्, \'हो सार, गाई मार्‍यो काट्यो खायो।\' अदालतमा पनि उनीहरुलाई यही प्रश्न गरियो उत्तर पनि उनीहरुले त्यही दिए, अदालतले अरु केही सोधेन । अभियुक्तले अपराध स्वीकार गरेको भन्दै १३ वर्ष कैद सजाय सुनायो ।

तर, उनीहरुले न गाई मारेका थिए न अपराध स्वीकार नै गरेका हुन् । उनीहरुले भन्न खोजेको \'गाई मर्‍यो काट्यौ खायौ\' भनेका रहेछन् । पूर्वेली तामाङ लवजमा केही कुरा तलमाथि हुँदा उनीहरुले जीवनका स्वर्णिम पल जेलमा बिताए । यो भाषाकै कारण भएको थियो । यदि उनीहरुलाई मातृभाषामा बयान लिइएको भए गाई \'मारेको\' नभएर \'मरेको\' भन्ने थिए कि ?

अर्को घटना दक्षिण कोरियामा भाषा नजान्दा ६ वर्षसम्म मानसिक रोगीका रुपमा चन्द्रकुमारी गुरुङले बिताएका पलहरु सम्झदा आङ्ग सिरिङ्ग पार्थ्यो । रोजगारीको खोजीमा दक्षिण कोरिया पुगेकी कास्की निवासी गुरुङले ६ वर्षसम्म कोरियाको पागलखानामा बिताएका दिनहरु सम्झँदा भाषाको महत्व बुझिन्छ । त्यही डर मस्को यात्राभर ममा पनि रह्यो । यद्यपि मस्को यात्राभर भाषा जान्नेको साथ छोडिएन । रुस सबै कुराले सम्पन्न भएर होला, कुनै कुरा पनि अंग्रेजीमा थिएन । यसले हामीजस्तालाई समस्या पारेको थियो ।

नागाचिन्स्कायको बास । बिहानी सिरेटोमा दायाँबायाँ आधा घण्टासम्म हिडेपछि माथिको घटना सम्झेर म फरक्क फर्कन्थेँ । बासस्थान आइपुग्दा जीवा दाईको फोन आइसकेको हुन्थ्यो वा आफै उपस्थित भइसक्नु हुन्थ्यो । \'बिहानको खाजा भयो कि भएन ? कुनै समस्या परेको छ कि ? रुसी खाना कस्तो भयो कुन्नि १ घरैबाट खाजा ल्याएको मैले त।\' शालिन स्वभाव र मृदुभाषी जीवा दाईको उपस्थितिले पेट मात्र होइन मनै अघाउंथ्यो ।

दाईहरुलाई -डा. भट्टराई र डा. गौतम) केही समस्या पर्यो कि? उहाँको पहिलो प्रश्न नै यही । यस्तै चासो थियो डिल्ली खरेल सुमनजीको पनि । हरेक बिहान एक पटक र साँझ एक पटक उहांको फोन आउंथ्यो । \'केही समस्या छ कि ?\'

किरण दाइ र म बसेको कोठामा आवश्यक सबै सामान थिए । उता डा. भट्टराई र गौतम दाइको कोठामा पनि पर्याप्त बन्दोबस्तीका सामान थिए । हामी विपरीत दुई कोठाका खाद्यान्न एउटैमा पकाउथ्यौ । केही कमी भो कि सुमनजी उपस्थित भइहाल्नु हुन्थ्यो । एक दिन त कुरैकुरामा रात अबेर भएर सुमनजी हामीसँगै रहनु भयो । उता शम्भु दाइ उत्तिकै चिन्तित । दिनेश भाइ केही समस्या ? पहिलो प्रश्न यही । म छैन भावमा मुन्टो हल्लाउथें । डा. मणिराज पोखरेल सधैं हासिरहनुपर्ने । कुनै एउटा विषय निकालेर भए पनि हंसाइहाल्नु हुन्थ्यो । मस्को यात्राभर मणि र जुगल दाइको हँसिलो मुहारले साथ छोडेन । हिड्ने बेला पनि दुई खुट्कीला के झरेको थिएं फोनमा मणि दाई। डा. भिष्म दाइले उपलव्ध गराउनुभएको कम्प्युटरले गर्दार् म विश्वभरका सहकर्मी मित्र र नेपालसँग टाढा रहनु परेन।
यात्राको दोस्रो दिन जुन ५, २००९ बिहान खेम लामिछाने, रामेश्वर गौतम र प्रवीण गौचनसँगको मस्को अवलोकनपछि नेपाली दूतावास पुग्यौ । दूतावास देशबाहिर हाम्रो घर हो । मनमा त्यही कुरा खेलिरहेका थिए । दूतावासको कार्यालयमा प्रवेश गर्दा पहिला जीतबहादुर कार्की र पछि अच्युत पौडेलसँग भेट भयो । केही समयपछि हामी राजदूत निवास प्रवेश गर्‍यौ । प्रवेशद्धारमै राजदूत सुर्यकिरण गुरुङ, श्रीमति डली गुरुङ उपस्थित हुनुहुन्थ्यो । अनौपचारिक र औपचारिक कुराकानीसाथ चियानास्ता सुरु भयो । भित्र खानाको तयारी पनि ।

कुराकानी चियागफ थिएनन् । विषयवस्तु निकै गम्भीर थिए । झण्डै तीन दशक काठमाडौमा संसद सचिवालयमा महासचिवको जिम्मेवारी कुशलतापूर्वक पुरा गरेर उहाँ मस्को पुग्नु भएको थियो । मनभरि सुन्दर नेपालको सपना उहाँमा प्रष्ट थियो। कुरा सुरु भयो, नेपाल रुस सम्बन्ध, मस्कोस्थित नेपाली दूतावास, आफ्नो नियुक्ति आदि विषयमा । उहाँमा केही उत्साह, केही आशावादिता र केही गुनासाहरु एकसाथ थिए । तर, एउटा कुरामा भने उहाँ निकै गर्व गर्नुहुन्थ्यो । त्यो कुरा राजदूत गुरुङले पटक पटक दोहोर्‍याउनुभयो। त्यो हो रुसबासी नेपालीको एकता, हार्दिकता र सहृदयीता । विश्वका कतिपय मुलुकमा धेरै संस्था छन्, एउटाको कार्यक्रममा गयो अर्को रिसाउने अर्कोमा गयो अर्को रिसाउने । तर, यहाँ सबै जना पहिला नेपाली, अनि जाति, लिंग र वाद र विचार । यो एकताले दूतावासलाई ठुलो बल मिलेको छ कुराकुरामा उहाँले भन्नुभयो।

धान रोपिदिने होइन पकाएको भात दिने मुलुकसँग लपक्क मिल्ने अहिले नेपालको परराष्ट्र नीति छ । कपडा पनि सिलाएकै दिनेसँग नेपालले सम्बन्ध बढाउंदै लगेको छ । तर, विश्वमा नेपालका लागि विगतमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका र भविष्यमा समेत केही आशा गर्न सकिने मुलुक प्राथमिकतामा परेका छैनन् । यही अवस्था मस्कोस्थित दूतावासको पनि थियो ।

प्रसंगबस अनौपचारिक कुराकानीमै राजदूत गुरुङले दूतावासको अवस्थाबारे बताउनुभयो । कुनै बेला २ लाख डलरमा किन्न भनिएको दुतावास भवन अहिले मासिक २५ हजार डलर भाडा तिरेर बस्नु परेकोमा उहाँमा ठुलो पीडा थियो । अनौपचारिक कुराकानीकै क्रममा उहाँले दुतावासको कुल बजेटको ७५ प्रतिशत भाडा तिर्न खर्च हुने गरेको तितो यथार्थसमेत सुनाउनुभयो । २ लाखमा किन्न भनिएको दुई वटा भवनको मूल्य अहिले ५० मिलियन डलर रहेछ।

तर, उहाँमा उत्साह थियो दूतावास भवन आफ्नो बनाएरै छोड्ने । रुसबासी समस्त नेपालीको साथ पाएकोमा गर्व गर्दै राजदूत गुरुङले यही बलमा भवन आफ्नो बनाउने बताउनुभयो । त्यसका लागि प्रक्रिया अघि बढिसकेको जानकारीसमेत उहाँले दिनुभयो । रुसमा नेपाल हाउस निर्माण गर्ने, प्रदर्शनी कक्ष निर्माण, विद्यार्थीहरुका लागि आकस्मिक कोष स्थापना र दूतावास प्रांगणमा नेपालको राष्ट्रिय फूल लालिगुराँस फुलाउने उहाँको योजना निकै उत्साहप्रद थिए ।

नेपाल रुस सम्बन्ध थप प्रगाढ बनाउन र दूतावास भवन आफ्नो बनाउन आफूले गरिरहेको पहलबारे पनि राजदूत गुरुङले खुलासा गर्नुभयो । त्यो थियो, रुसका वर्तमान प्रधानमन्त्री भ्लादिमिर पुटिन आवद्ध रहेको साम्फो फेडेरेशन र नेपालको झण्डा एक साथ विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथामा फहराउने । यसमा नेपाल सरकारले आवश्यक सहयोग गरेको खण्डमा राजदूत गुरुङको सपना नेपाल र नेपालीकै सपनाका रुपमा पुरा हुने निश्चित देखिन्छ । कार्यकाल पुरा गर्नै नदिने नेपाली परम्परा तोडेर काम गर्न दिने हो भने मस्कोस्थित नेपाली दूतावास नेपालीहरुको प्रतिष्ठानका रुपमा स्थापित हुने पक्का देखिन्थ्यो ।

दूतावासमा एउटा मनै कुडिने अवस्था पनि देखियो । रुसी सडकमा दुर्लभ बनिसकेको १७ वर्ष पुरानो गाडीमा नेपालको झण्डा फहराएर राजदूत चढेर हिड्नुपर्ने बाध्यता । दूतावास हातामा फ्याक्न तयार पारिएको तर बजेट नभएर राखिएको पुराना सामान । यो सब हेर्दा नेपाल सरकारले विदेशस्थित कुटनीतिक नियोगमा सुधार गर्नर् बिलम्ब गर्न नहुने देखिन्छ । त्यसो त वर्तमान प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल पदमा नहुँदै दूतावासमै पुगेर नेपालीहरुसँग अन्तरक्रिया गरेर फर्कनु भएको थियो । अहिले नेपालको कार्यकारी प्रधानमन्त्री बनिसक्नु भएको छ। विदेशस्थित नेपाली कुटनीतिक नियोगको भौतिक सुधारमा केही महत्वपूर्ण निर्णय हुने अपेक्षा गर्नु बान्छनीय छ ।

स्मृतिमा विश्वविख्यात साहित्यकार लियो टोल्टोय जन्मेको सोफा, उनले अध्ययन गरेको टेबुल, उनी खेलेको कोठा, उनले अध्ययन गरेका पुस्तक र उनलाई समाधिस्त गरिएको यास्नाया पोल्यानामा उभिंदा गर्वले ढक्क फुलेको छाती । बस यात्रामा जीवा दाइको \'माता है\' जोक, मधु दाइको कविता, कृष्णप्रकाश दाइको विवरणात्मक रुसी साहित्य परिचय, दोमोदर जीको जोक र कतै गाडी रोक्न नपाइने हाइवेमा अगाडि अगाडि खाना बोकेको गाडी र पछिपछि भोको पेटको दौडाई । दौड्दादौड्दै किरण दाइले प्रकट गरेको भोक, मणि दाईको हंसिलो अनुहारमा छाएको मलिनता स्मृतिका पानाहरुमा छालझै छचल्किरहेका छन् । राजदूत सुर्यकिरण गुरुङले त्यसैलाई टोल्सटोयको नाममा बसिएको उपवासको संज्ञा दिएर तरकारीमा धनियांको सुगन्ध छरेझै गर्दाको रमइला पलहरु स्मृतिमा कुंदिएका छन् ।

जीवा दाइका साथ भिक्टी पार्क, स्मारक, चेखोव, पुस्किन, लेनिनको सालिक र भंगेरे डाँडाको यात्रा मात्र होइन कृष्णप्रकाश दाइसँग लेखक संघमा भएको अन्तरक्रिया र पानोरमा संग्रहालयभित्रको अनुपम दृष्यावलोकन मन मष्तिस्कमा गडेका सम्झनाहरु हुन् ।

नेपाल फर्कने बेला कृष्ण कुटीको यात्रा पशुपति दर्शनभन्दा महत्वपूर्ण थियो । एकाबिहानै बोरिससंगै कृष्णप्रकाश श्रेष्ठ दाईको निवास कृष्ण कुटी पुग्दा मलाई ठुलै तिर्थ गएजस्तो अनुभूत भइरहेको थियो । विदाईको त्यो क्षण इरिना भाउजुको आतिथ्यतापूर्ण सत्कार साँच्चै उल्लेखनीय थियो । नेपाली मन बुझ्न सक्ने भाउजु इरिनाले नेपालको राजनीतिक, सामाजिक, साँस्कृतिक र मेरा व्यक्तिगत विषयमा राख्नु भएको चासो आफ्नो अभिभावकले लिएको भन्दा कम थिएन । निवास पुग्नासाथ बाहिरको दृष्यावलोकनपछि खानाका साथ सुरु सम्वाद झण्डै एक घण्टा बढी चल्यो । सो क्रममा भाउजुले एउटा गुनासो गर्न भने छुटाउनु भएन, त्यो हो देवर तेजप्रकाश श्रेष्ठ मस्को आउनु भएन भन्ने । उहाँले आफ्नो इच्छा पनि प्रकट गरिहाल्नु भयो, मलाई नेपाल जाने मन छ।

तर, तल बोरिसको पखाई निकै लम्बिएको थियो । त्यसैले म निस्कनु पर्ने थियो । म निस्किएँ । दाई तलसम्म आउनुभयो । म निस्कने बेला भाउजुले झ्यालबाट हल्लाइरहनु भएको हात काठमाडौमा आएर स्मरण गर्दा पशुपति दर्शनबाट फर्कदा बजिरहेको घण्टको आवाजझै लागिरहेका छन्। सानैदेखि रुसी साहित्य अध्ययन गर्दा पढेको अनुवादक कृष्णप्रकाश श्रेष्ठ भन्ने नाम। सोभियत संघको पतन र पत्रकारितामा मेरो प्रवेशपछि उनीहरुका विषयमा बुझ्ने तिब्र इच्छा अचानक तीनै आदर्श पात्रको निवासमा पुग्दा तिर्थ गएजस्तो थियो । बाल मनोविज्ञानमा दिमागमा गडेका कृष्णप्रकाश दाइ आफ्नो स्वागत र विदाईमा उपस्थित हुँदा मन गदगद नहुने कुरै भएन । अझ उहाँसंगको सेन्ट पिटर्स वर्ग यात्राको विवरण झनै अविस्मरणीय रह्यो ।

काठमाडौ आएर डेढ साता वितेछ । स्मृतिहरु नेभा र मस्को नदीका छालझै छन् । स्मृतिमा सेन्ट  पिटर्सवर्ग सयर गराउने पेसाले इन्जिनियर चालक निकोलाई, फिनो उपसागरको वे अफ फिनल्याण्डमा पानीका फोहोराहरु अवलोकन गराउने मासा मारिया, सधैं हंसिलो मुद्रामा देखा पर्नुहुने डा. जुगल भुर्तेल, इस्त्रा तटलाई थानकोटको त्रिभुवन पार्क वा गोदावरीको पिकनिकस्थलका रुपमा परिणत गर्न कठोर परिश्रम गर्ने मस्कोबासी नेपाली, सुन्दर चित्र बनाउने स-साना भाइबहिनीहरु, खेलाडी, मेरो मस्को यात्राका लागि तारतम्य मिलाउन खट्नु भएका सहृदयका स्मृतिहरुलाई मसीमा रुपान्तरण गर्नर् यो छोटो खण्डमा सम्भव भएन । त्यसलाई अरु खण्डहरुमा निरन्तरता दिइने नै छ।

मलाई मस्को यात्राका क्रममा पटक पटक बिझेको कुरा भने त्यो एकता, त्यो सहृदयीपन, शालिनता र नेतृत्व क्षमता नै हो । अझ हरियो राहदानी लिएर हिड्ने सबै नेपालीको शिर सगरमाथाजस्तै उच्च बनाउनुपर्छ भन्ने डा. उपेन्द महतोको अभिव्यक्ति साँच्चै मननीय छ। त्यसैले मस्कोबासी गैरआवासीय नेपालीसँगबाट लिनैपर्ने भनौं अनुकरण गर्नेपर्ने कुरा भनेको एकता, भाइचारा, सहृदयीता र शालिनता नै हो । यो कुरा नेपाल र जहाँ जहाँ नेपाली छन् त्यहाँ पुराउन सक्ने हो भने हाम्रो राहदानीको महत्व र शिर सगरमाथाजस्तै उच्च हुनेमा कुनै शंका छैन ।

रुसबाट फरक फरक मितिमा फर्केको हाम्रो टोली २४ जुनका दिन किरण दाईको भिमसेनस्थनस्थित निवासमा भेला भएको थियो । त्यस जमघटमा हामीले त्यही निष्कर्ष निकाल्यौ । रुस यात्राको समीक्षा गर्‍यौ । रुसबासी गैरआवासीय नेपालीहरुले नेपाली साहित्यका लागि खेलेको अहंम भूमिकाका लागि धन्यवाद दियौ । र, ३ जुनमा सुरु रुस यात्राको विट मार्‍यौ ।