रामेछाप जिल्लाको ५५ मध्येको एउटा गाविस हो ठोसे । जिल्लाको उत्तरी भेगमा रहेको यो गाविसको नाम यहां संचालन भएको नेपालकै दोस्रो ठुलो फलाम खानीबाट रहेको पाइन्छ । राजधानी काठमाडौबाट करिब २०२ किलोमिटरको दुरीमा रहेको यो स्थान धार्मिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक दृष्टिले सम्पन्न छ। गोकुलगंगा -खिम्ती खोला)को किनारमा अवस्थित यो स्थानमा कुनै समय दिनमा ९ थानसम्म पत्थरकला बन्दुक निर्माण गरी राजधानी ल्याइन्थ्यो । यहांको खानीबाट निकालिएको फलाम चीनको तिब्बतसम्म लगेर विक्री गरिन्थ्यो । तर अहिले त्यो खानी, बन्दुक निर्माण आदि इतिहास बनिसकेको छ।

यो गाविस समुद्र सतहदेखि १६३० देखि २८१५ मिटरको उचाईमा अवस्थित छ। यही स्थानको शिरमा पर्ने जट्टा तथा पांचपोखरी, तांबे, जलकाली, ठोसे नजिकै पर्ने माली आदि धार्मिक स्थानले पनि यसलाई धार्मिक केन्द्र बनाएको छ। अर्को महत्वपूर्ण पक्ष विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको पैदलयात्रासमेत यहीबाट सुरु हुने गर्दथ्यो । त्यो अहिले छिमेकी गाविस बाम्ती पुगेको छ। यहां खनिज पदार्थका साथै जुडिबुटीको भण्डार नै छ भन्दा फरक पर्दैन । तर, त्यसको उपयोग हुन सकेको छैन । सबै जनता परम्परागत कृषिमा निर्भर रहे पनि कृषिलाई आधुनिकीकरण गर्न नसक्दा अपेक्षित लाभ प्राप्त गर्न सकिरहेका छैनन्।
फलाम खानी, बन्दुक निर्माण पुरानो इतिहास हो । यतिबेला यो स्थान शैक्षिक केन्द्रका रुपमा समेत विकास भइरहेको छ। ठोसेेमा विक्रम सम्बत २००९ सालमा स्थापना भएको शारदा उच्च मावि छ। यही शारदोदय बहुमुखी क्याम्पस छ। यहांका सबै ९ वडामा ६ देखि ७ कक्षासम्मका निमावि तथा प्राविहरु छन् । त्यसैले शैक्षिक क्षेत्रमा यहां निकै प्रगति भएको छ भन्न सकिन्छ । यसरी सबै वडामा विद्यालय पुराउने श्रेय भने शिक्षासेवी ललितबहादुर श्रेष्ठमा जान्छ । उहांकै पहलमा जर्मन सहयोगमा फ्राड्स नेपालले सबै वडामा विद्यालय भवन निर्माणका साथै शिक्षक शिक्षिकासमेत उपलव्ध गराइरहेको छ। तर सरकारले विद्यालयलाई स्वीकृति र शिक्षक कोटा नदिएर अन्याय गरिरहेको छ। 

यही शारदा उच्च मावि वरपरका ६ दर्जन विद्यालयको स्रोत केन्द्र समेत हो । यस वरपरका सबै विद्यार्थी यहीको शारदोदय बहुमुखी क्याम्पसमा अध्ययन गरिरहेका छन् । यही शारदा उच्च माविले २०६७ बैशाख १० गते आफ्नो ४७औ वार्षिकोत्सव तथा अभिभावक दिवस मनाएको छ। यहां जहानिया राणा शासन अन्त्यसंगै २००७ बाट शैक्षिक जागरण सुरु भए पनि यो विद्यालयको स्थापना ००९ सालमा प्राथमिक विद्यालयको रुपमा भएको पाइन्छ। त्यस बखतका राजनीतिक कार्यकर्ता एवं शिक्षासेवीहरु भागवत प्रधान, ज्ञानबहादुर श्रेष्ठ, भिमबहादुर श्रेष्ठ, काजीबहादुर श्रेष्ठ, मिनबहादुर श्रेष्ठ, श्यामलाल प्रधान, माधवलाल श्रेष्ठ, स्व. अक्कलमान श्रेष्ठ, स्व. ललितबहादुर श्रेष्ठ, स्व. देवलाल श्रेष्ठ, सुर्यबहादुर श्रेष्ठ, स्व. बद्रीबहादुर श्रेष्ठ, स्व. पूर्णबहादुर श्रेष्ठलगायतको पहलमा विद्यालय स्थापना भएको थियो।

२००९ सालमा चित्राको बार लगाएर दुई जना शिक्षक र ३७ जना विद्यार्थीबाट सुरु भएको शारदा उच्च माविको यात्राका क्रममा अहिले ९७४ जना विद्यार्थी छन् भने २६ जना शिक्षक शिक्षिका र २ जना कर्मचारी कार्यरत छन् । २०२३ सालबाट यस क्षेत्रकै एक मात्र माविस्तरमा संचालनमा आएको यो विद्यालयमा अहिले पनि कुल ९७४ विद्यार्थीमध्ये छात्रा संख्या मात्र ४५७ जना छ । यस अर्थमा पनि शैक्षिक चेतनास्तर उच्च रहेको आंकलन गर्न सकिन्छ। हरेक वडामा ६ र ७ कक्षासम्मका विद्यालय रहंदा पनि यहां ९७४ जना विद्यार्थी अध्ययन गर्नु भनेको निकै सकारात्मक पक्ष मान्न सकिन्छ । ठोसे गाविसले दिएको जानकारीअनुसार यहां ४९.३७ प्रतिशत जनता साक्षर छन् । यसमा पुरुष ६१.५० प्रतिशत र महिला ३७.२५ प्रतिशत साक्षर छन् । तर, अहिले छात्राहरुको संख्या बढी देखिनुले आगाामी तथ्यांकमा निकै परिवर्तन हुने निश्चित छ।

भागवत प्रधान, श्यामलाल प्रधान, जयप्रकाश श्रेष्ठ, नारायण प्रसाद गजुरेल, कृष्णप्रसाद पराजुली, मन्दिरप्रसाद लम्साल, आनन्दप्रसाद कोइराला, भीमदल राई, दिनेश राई, श्रीप्रसाद श्रेष्ठ, हरिप्रसाद शर्मा -पौडेल), गोविन्द गजुरेल, चित्रनारायण श्रेष्ठ, गोपाल कोइराला, कुमार कोइराला, तेजराज भन्दारी, ललितबहादुर श्रेष्ठ, श्रीमती मनलता श्रेष्ठ, नरेन्द्रलालदास निरालाजस्ता शैक्षिक सारथीहरुको सफल नेतृत्व पाइसकेको शारदा उच्च माविलाई यतिबेला भगवान कार्कीले सक्रिय नेतृत्व दिइरहनु भएको छ। चित्राको छानाबाट सुरु शारदा उमावि २०६२ सालदेखि उच्च मावि र ०६५ देखि शारदोदय बहुमुखी क्याम्पस तहसम्म उक्लेको छ। यसमा समाजसेवी जगतबहादुर आलेमगर, भुवनेश्वर प्रधान, ललितबहादुर श्रेष्ठ, बाबुराम श्रेष्ठ, शिव श्रेष्ठ, भुवन कार्की, लक्ष्मीलाल श्रेष्ठलगायतको योगदान महत्वपूर्ण रहेको छ । प्रचार्य कार्कीले शारदा उच्च माविमा यसै शैक्षिक सत्रदेखि कक्षा ९ मा कम्प्युटर शिक्षालाई ऐच्छिक विषयका रुपमा थप्ने बताउनु भएको छ। उहांका अनुसार समयानुकल शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले प्राविधिक र व्यवसायिक शिक्षाको व्यवस्था गर्न लागिएको हो । चांडै सीटीइभिटीईबाट व्यवसायिक तालिमको समेत व्यवस्था गर्ने तयारी भइरहेको छ। क्याम्पसलाई आगामी पांच वर्षभित्र एमए तहसम्म पुराउने योजना रहेको कार्कीले बताउनुभएको छ।
हाल विद्यालय भवन ५, कक्षा कोठा ३३, पुस्तकालय १, विज्ञान प्रयोगशाला १ र समीक्षालय १ रहेको छ। पुरानोलाई मर्मत र नयां थप्नका लागि दाताको खोजी पनि भइरहेको प्रचार्य भगवान कार्कीले जानकारी दिनुभएको छ। उहांका अनुसार चार वर्षदेखि ५९ छात्रा र ७ जना उमाविका छात्राहरुलाई छात्रवृत्ति पाइरहेका छन् । स्थानीय शिक्षाप्रेमी  स्व. नारायणबहादुर श्रेष्ठका छोरा र उहांकी धर्मपत्नीले स्व. नारायणबहादुर छात्रवृत्ति कोष स्थापना गर्नु भएको छ।

यसै वर्षदेखि मेजर सुर्यलाल श्रेष्ठ र सेभ द वल्र्डका अध्यक्ष शिव श्रेष्ठले आफ्नी स्व. आमाको नामबाट कक्षा ९ का दुई दुई जनालाई दुई वर्षसम्म मासिक ५ सय छात्रवृत्ति प्रदान गर्ने घोषणा गरिसकेका छन् । उहांले विद्यालयलाई विगतदेखि नै शैक्षिक सामग्रीहरु समेत उपलव्ध गराउंदै आउनु भएको विद्यालयले जनाएको छ।

विक्रम सम्बत २०२४ सालदेखि एसएलसी परिक्षामा भाग दिदै आएको शारदा उच्च माविबाट हजारौले शिक्षाको ज्योति प्राप्त गरिसकेका छन् । यतिबेला यही उत्पादित जनशक्ति देशविदेशमा उच्च ओहोदामा क्रियाशील छ। प्रचार्य भगवान कार्की भन्नुहुन्छ, अब उनीहरुबाट पनि हामीले सहयोगको आशा राखेका छौ । उहांले विद्यालयको पुस्तकालय र विज्ञान प्रयोगशाला समयानुकल सुविधा सम्पन्न नभएको र परम्परागत कालोपाटी र चक डस्टर प्रयोग गर्दा प्रदुषण फैलिएकाले त्यसको सट्टा ह्वाइट बोर्डका लागि सहयोग अभियान नै सुरु गरेको बताउनुभएको छ। उहांले शारदा उच्च माविका पूर्व विद्यार्थीहरुलाई संगठित भएर विद्यालयलाई सहयोग जुटाउन आग्रह गर्दै शारदा उच्च मावि भूतपूर्व विद्यार्थी समाज गठनको प्रस्तावसमेत गर्नुभएको छ।

यतिबेला भगवान कार्कीको नेतृत्वमा, श्रीमती मनलता श्रेष्ठ, रविराज खड्का, केदार प्रसाद ढुङ्गेल, लोकनाथ रेग्मी, चिरन्जीवी पाण्डे, टेकप्रसाद घिमिरे, ललितबहादुर श्रेष्ठ, दिपेन्द्र श्रेष्ठ, रेनुकादेवी श्रेष्ठ, सुर्यबहादुर बस्नेत, मेघराज श्रेष्ठ, उद्धव लाल प्रधान, लेखकुमार बस्नेत, अनुराधा श्रेष्ठ, शम्भु खनाल,  लक्ष्मीप्रसाद प्रसाई, गेहेन्द्र नारायण श्रेष्ठ, पदमबहादुर मगर, लालसिं चौंसिर, सागर श्रेष्ठ, खेटराज घिमिरे, मेडिना श्रेष्ठ, विजयकुमार श्रेष्ठ, अञ्जना श्रेष्ठ, राकेश श्रेष्ठ, अम्मरबहादुर राउत, चन्द्रबहादुर थापालगायतको शिक्षक टोली शिक्षाको ज्योति छर्दै शारदा उच्च माविलाई नमूना शैक्षिक संस्था बनाउने अभियानमा छ।

यो टोली समाजमा अशिक्षाको कालो बादल हटाउन त सफल हुंदै आएको छ। अब अरु थप जिम्मेवारी पनि पुरा गर्नुपर्ने देखिन्छ । त्यो भनेको अभिभावकहरुलाई आर्थिक समुन्नतितिर लैजाने मार्गतिर डोराउने काम । गाउंमा एउटा शिक्षकको जिम्मेवारी विद्यालय गएर अध्यापन गराउनुमा मात्र सीमित रहन सक्दैन । उ गाउंको सचेत वर्गसमेत भएकाले उसको कुरा धेरैले खान्छन् । त्यसैले परम्परागत कृषि प्रणालीका कारण आर्थिक रुपमा विपन्न अभिभावकहरुलाई आर्थिक क्षेत्रका नयां नयां क्षेत्रबारे जानकारी दिनु आवश्यक देखिन्छ । त्यसले गरिबीका कारण विद्यालयलाई बीचैमा छाडेर बैदेशिक रोजगारीतिर हान्निने युवाहरुलाई पनि शिक्षाको उज्यालो दिन सक्नेछ ।

साथै प्राचार्य भगवान कार्कीले भन्नुभएझैं शारदा उच्च माविबाट शिक्षा आर्जन गरेर देश विदेशका विभिन्न क्षेत्रमा सफलता हासिल गरेकाहरुले पनि आफूले शिक्षा प्राप्त गरेको स्थानलाई अलिकति मात्र महत्व दिए पनि यो शैक्षिक संस्था नमूना शैक्षिक संस्था बन्न सक्ने देखिन्छ । त्यसैले ४७औं वर्ष पार गरिसकेको शारदा उच्च माविले आगामी स्वर्ण जयन्ती मनाउने दिनसम्म पुग्दा गुणात्मक फड्को मार्न सक्ने विश्वास गर्दै प्राचार्य कार्कीकै शब्दमा-शारदा उच्च मावि भूतपूर्व विद्यार्थी समाज गठन गरेर सामूहिक पहल गर्न आग्रह गरौ ।